banner_list

NEWS UPDATE

 

การจัดทำข้อมูลปริมาณก๊าซเรือนกระจกระดับเมือง

ความเป็นมา

ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่สำคัญสุดตอนนี้คือ ภาวะโลกร้อนอันเนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโดยการเพิ่มขึ้นของปริมาณก๊าซเรือนกระจกอย่างรวดเร็ว หนึ่งในต้นเหตุที่สำคัญเกิดจากการเจริญเติบโตที่รวดเร็วของ “เมือง” ซึ่งส่งผลต่อการเพิ่มขึ้นของปริมาณก๊าซเรือนกระจกในชั้นบรรยากาศ เนื่องจากร้อยละ 70 ของการใช้พลังงานของโลกที่ก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจกพบว่าเป็นการใช้พลังงานภายในเขตเมือง นอกจากนี้ยังพบว่ามีแนวโน้มที่จะเพิ่มขึ้น 2-3 เท่าตามจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น1 อันเนื่องมาจากความต้องการในการใช้ทรัพยากรเพื่อตอบสนองต่อความสะดวกสบายในชีวิตประจำวันของประชากรในเขตเมือง และการขยายตัวของเมืองที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 (พ.ศ.2555-2559) ให้ความสำคัญต่อเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และระบุอย่างชัดเจนที่จะมีการปรับกระบวนทัศน์การพัฒนาและขับเคลื่อนประเทศเพื่อเตรียมพร้อมไปสู่การเป็น “เศรษฐกิจและสังคมคาร์บอนต่ำ” และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม2 และกระแสของ “สังคมคาร์บอนต่ำ” หรือ “เมืองคาร์บอนต่ำ” ทำให้หลายๆ เมืองเริ่มให้ความสำคัญเกี่ยวกับปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากกิจกรรมต่างๆ ภายในเมือง และการพัฒนาเมืองควบคู่กับการลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก


หมายเหตุ

1The World Resources Institute (WRI): 2012, Global Protocol for Community-Scale Greenhouse Gas Emission (GPC). Version 0.9
2http://www.nesdb.go.th/Portals/0/news/plan/p11/plan11.pdf

วัตถุประสงค์

1. เพื่อให้ “เมือง/เทศบาล” ทราบปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกภายในขอบเขตการปกครองและสนับสนุนให้ “เมือง/เทศบาล” มีความรู้ความเข้าใจในเรื่องการจัดทำบัญชีก๊าซเรือนกระจกระดับเมือง

2. เพื่อประเมินศักยภาพกิจกรรมและเทคโนโลยีในปัจจุบันของ เมือง/เทศบาลและเทคโนโลยีที่เหมาะสมและมีความเป็นไปได้ในการลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่สอดคล้องกับบริบทของ เมือง/เทศบาล

3. พัฒนาแนวทาง/แผนปฏิบัติการเพื่อนำไปสู่เมืองคาร์บอนต่ำ พร้อมเสนอแนะแนวทางการจัดทำมาตรฐานของเมืองคาร์บอนต่ำ

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

1. ผลการคำนวณปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมหลักภายในขอบเขตการปกครองของ เมือง/เทศบาล

2. กิจกรรม/เทคโนโลยีที่เหมาะสมและมีความเป็นไปได้ในการลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่สอดคล้องกับบริบทของ เมือง/เทศบาล

3. แนวทาง/แผนปฏิบัติการในการดำเนินงานเพื่อให้ เมือง/เทศบาล มุ่งสู่การเป็นเมืองคาร์บอนต่ำ

ขอบเขตการดำเนินงาน

การจัดทำข้อมูลปริมาณก๊าซเรือนกระจกระดับเมือง เป็นหนึ่งในวิธีการแสดงข้อมูลปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่เกิดขึ้นจากการกิจกรรรมต่างๆ ที่ก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจกภายในขอบเขตของเมือง ซึ่งปริมาณก๊าซเรือนกระจกจะถูกคำนวณออกมาในรูปของคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า3 (CO2equivalent) โดยการจัดทำข้อมูลปริมาณก๊าซเรือนกระจกระดับเมือง มีขั้นตอนดังนี้

      1) การสำรวจกิจกรรมหลักที่ก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจก มีการใช้ทั้งวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลตามแบบสำรวจข้อมูลกิจกรรม (Questionnaire) การสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่เทศบาล และการลงพื้นที่สำรวจจริง เพื่อให้ทราบถึงบริบทของเมืองและข้อมูลที่ได้กลับมาสอดคล้องกับความเป็นจริง

      2) รวบรวมข้อมูลและการจัดกลุ่มกิจกรรมหลักที่ส่งผลต่อการปล่อยและดูดกลับก๊าซเรือนกระจก (Classification) ในเมือง และออกแบบสำรวจการเก็บรวบรวมข้อมูลของกิจกรรมที่ส่งผลต่อการปล่อยและดูดกลับก๊าซเรือนกระจกและในขั้นตอนการเก็บรวบรวมข้อมูลนั้นควรเลือกใช้ข้อมูลที่เป็นข้อมูลปฐมภูมิเป็นลำดับแรก ในกรณีที่ไม่มีข้อมูลปฐมภูมิจึงเลือกใช้ข้อมูลทุติยภูมิ ทั้งนี้เพื่อความถูกต้องข้อมูลที่จะแสดงออกมา

      3) การคำนวณปริมาณก๊าซเรือนกระจกระดับเมือง เป็นการคำนวณปริมาณก๊าซเรือนกระจกจากข้อมูลกิจกรรม (Activity Data) และค่าสัมประสิทธิ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Emission Factor) โดยใช้ระเบียบวิธีคำนวณตามคู่มือการจัดทำบัญชีก๊าซเรือนกระจกในระดับเทศ จัดทำโดยคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC): 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories) ซึ่งแบ่งเป็น 4 ภาค คือ 1. ภาคพลังงาน 2. ภาคกระบวนการผลิตทางอุตสาหกรรมและการใช้ผลิตภัณฑ์ 3. ภาคเกษตร ป่าไม้ และการใช้ประโยชน์ที่ดิน และ 4. ภาคการจัดการของเสีย

      4) การจัดการคุณภาพของข้อมูลที่นำมาคำนวณปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เป็นขั้นตอนการเพิ่มความน่าเชื่อถือและความโปร่งใสของการประเมินปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เนื่องจากข้อมูลที่มีความแม่นยำที่รวบรวมมานั้นย่อมสะท้อนถึงความถูกต้องของปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ประเมินได้

      5) การคาดการณ์ปริมาณการปล่อยและดูดกลับก๊าซเรือนกระจกระดับเมือง เป็นขั้นตอนเชิงเทคนิค โดยการหาตัวแปรที่เป็นปัจจัยในการขับเคลื่อน (Driver) ในการปล่อยเพิ่มหรือลดลงจากข้อมูลในอดีตจนถึงปัจจุบัน เพื่อทำการคาดการณ์ปริมาณการปล่อยและดูดกลับก๊าซเรือนกระจกในอนาคตสำหรับในกรณีปกติที่ยังไม่ดำเนินมาตรการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Business as Usual, BAU)

      6) การวิเคราะห์และประเมินเทคโนโลยีที่มีศักยภาพในการลดก๊าซเรือนกระจก เป็นขั้นตอนการศึกษาข้อดี-ข้อเสียและข้อจำกัดของกิจกรรมและเทคโนโลยีต่างๆ เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจสำหรับการคัดเลือกกิจกรรมและเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการลดก๊าซเรือนกระจกของเมือง โดยการวิเคราะห์และประเมินเทคโนโลยีฯ มีการระบุมิติที่จะนำมาใช้ประเมินกิจกรรมและเทคโนโลยีต่างๆ 3 ด้าน คือ

            (1) มิติด้านพลังงาน เป็นการเปรียบเทียบปริมาณด้านพลังงาน โดยประเมินเปรียบเทียบปริมาณการลดการใช้พลังงานแต่ละกิจกรรมหรือเปรียบเทียบปริมาณพลังงานที่ผลิตได้จากกิจกรรมในรูปแบบของค่าความร้อน เทคโนโลยีที่เหมาะสมและความมั่นคงทางนโยบายด้านพลังงานทั้งภาครัฐและเอกชน

            (2) มิติด้านสิ่งแวดล้อม เป็นการเปรียบเทียบความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยประเมินเปรียบเทียบจากปริมาณการลดลงของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของแต่ละกิจกรรมและการลดปริมาณมลพิษที่เกิดขึ้นในพื้นที่เมือง

            (3) มิติด้านเงินลงทุน เป็นการเปรียบเทียบปริมาณเงินลงทุนและระยะเวลาคืนทุนของแต่ละกิจกรรม

      หลังจากวิเคราะห์และประเมินเทคโนโลยีที่มีศักยภาพในการลดก๊าซเรือนกระจกแล้วจะเป็นการนำเสนอแนวทางการลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของเมือง เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจสำหรับจัดทำมาตรการในการลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของเมือง


หมายเหตุ   3หน่วยแสดงความสามารถในการทำให้โลกร้อนเมื่อเทียบในรูปปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2)

บทสรุป

ประโยชน์ของการจัดทำข้อมูลปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากกิจกรรมต่างๆ ภายในเมือง นอกจากจะได้ทราบปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมหลักภายในเมืองแล้ว ยังสามารถการคาดการณ์ปริมาณการปล่อยและดูดกลับก๊าซเรือนกระจกในอนาคตสำหรับในกรณีปกติที่ยังไม่ดำเนินมาตรการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Business as Usual, BAU) และยังสามารถนำเข้ามูลดังกล่าวมากำหนดแนวทางในการบริหารจัดการเพื่อลดก๊าซเรือนกระจก และตั้งเป้าหมายการลดก๊าซเรือนกระจกในอนาคต และพัฒนาโครงการในการลดก๊าซเรือนกระจกเพื่อมุ่งสู่การเป็นเมืองสังคมคาร์บอนต่ำตามนโยบายของประเทศและผลักดันให้เกิดการลดก๊าซเรือนกระจกกระจายทั่วประเทศได้

ความร่วมมือที่ผ่านมา

องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ อบก. ได้เล็งเห็นความสำคัญของการเป็นเมือง/เทศบาลลดก๊าซเรือนกระจก ภายใต้บริบทของการพัฒนาเมือง/เทศบาลควบคู่กับการลดก๊าซเรือนกระจกแต่การเป็นเมือง/เทศบาลลดก๊าซเรือนกระจกนั้นควรมีวิธีการและขั้นตอน ที่นำเข้าสู่เมือง/เทศบาลลดก๊าซเรือนกระจกที่ได้มาตรฐานเหมือนกัน เพื่อสามารถจำแนกการเป็นเมือง/เทศบาลลดก๊าซเรือนกระจกได้อย่างถูกต้อง อบก. จึงได้พัฒนาเครื่องมือเพื่อมาสนับสนุนในการรายงานข้อมูลปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกระดับเมือง/เทศบาล ขึ้น โดยมี เมือง/เทศบาลเข้าร่วมโครงการ ได้แก่

      ปีงบประมาณ 2557 (โครงการนำร่อง)

1. เทศบาลนครเชียงราย จังหวัดเชียงราย
2. เทศบาลนครลำปาง จังหวัดลำปาง
3. เทศบาลเมืองหนองสำโรง จังหวัดอุดรธานี

 

      ปีงบประมาณ 2558

1. เทศบาลตำบลพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา
2. เทศบาลเมืองพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี
3. เทศบาลตำบลหาดเสี้ยว จังหวัดสุโขทัย
4. เทศบาลเมืองสิงห์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี
5. เทศบาลตำบลมาบอำมฤต จังหวัดชุมพร
6. เทศบาลตำบลเรณูนคร จังหวัดนครพนม
7. เทศบาลตำบลโคกกรวด จังหวัดนครราชสีมา
8. เทศบาลนครหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
9. เทศบาลเมืองทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช
10. เทศบาลเมืองป่าตอง จังหวัดภูเก็ต
11. เทศบาลนครภูเก็ต จังหวัดภูเก็ต
12. เทศบาลนครเชียงราย จังหวัดเชียงราย
13. เทศบาลเมืองลำพูน จังหวัดลำพูน
14. เทศบาลตำบลนาแก้ว จังหวัดลำปาง
15. เทศบาลเมืองศรีสะเกษ จังหวัดศรีสะเกษ
16. เทศบาลเมืองยโสธร จังหวัดยโสธร
17. เทศบาลเมืองหนองสำโรง จังหวัดอุดรธานี
18. เทศบาลนครเชียงใหม่ จังหวัดเชียใหม่

 

      ปีงบประมาณ 2559

1. เทศบาลตำบลสูงเม่น จังหวัดแพร่
2. เทศบาลตำบลเวียง จังหวัดพะเยา
3. เทศบาลเมืองเขลางค์นคร จังหวัดลำปาง
4. เทศบาลตำบลสอง จังหวัดแพร่
5. เทศบาลตำบลห้วยข้าวก่ำ จังหวัดพะเยา
6. เทศบาลตำบลเกาะคา จังหวัดลำปาง
7. เทศบาลตำบลปง จังหวัดพะเยา
8. เทศบาลตำบลโพธิ์พิทักษ์ จังหวัดชัยนาท
9. เทศบาลตำบลบางจัก จังหวัดอ่างทอง
10. เทศบาลตำบลบางเดื่อ จังหวัดปทุมธานี
11. เมืองพัทยา จังหวัดชลบุรี
12. เทศบาลนครระยอง จังหวัดระยอง
13. เทศบาลตำบลปากน้ำประแส จังหวัดระยอง
14. เทศบาลตำบลศรีธาตุ จังหวัดอุดรธานี
15. เทศบาลตำบลสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด
16. เทศบาลตำบลท่าลี่ จังหวัดเลย
17. เทศบาลตำบลด่านซ้าย จังหวัดเลย
18. เทศบาลตำบลพนา จังหวัดอำนาจเจริญ
19. เทศบาลเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์
20. เทศบาลเมืองร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด
21. เทศบาลเมืองเลย จังหวัดเลย
22. เทศบาลเมืองชุมแพ จังหวัดขอนแก่น
23. เทศบาลนครอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี
24. เทศบาลนครสกลนคร จังหวัดสกลนคร
25. เทศบาลเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม
26. เทศบาลเมืองระนอง จังหวัดระนอง
27. เทศบาลนครสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี
28. เทศบาลตำบลปริก จังหวัดสงขลา
29. เทศบาลตำบลเชียงม่วน จังหวัดพะเยา

คู่มือการจัดทำข้อมูลปริมาณก๊าซเรือนกระจกระดับเมือง