เมื่อโลกกำลังก้าวเข้าสู่ขีดจำกัดอุณหภูมิ 1.5 องศาเซลเซียสภายในทศวรรษหน้า รายงาน Global Risks Report 2026 จาก World Economic Forum ซึ่งรวบรวมข้อมูลเชิงลึกจากผู้เชี่ยวชาญกว่า 1,300 คนทั่วโลก กลับเผยให้เห็นปรากฏการณ์ที่น่ากังวลใจยิ่ง นั่นคือการที่ประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมกำลังเผชิญกับลมต้าน (Crosswinds) จากนโยบายชาตินิยมและการแข่งขันทางยุทธศาสตร์ จนถูกจัดลำดับความสำคัญลดลงในแผนบริหารความเสี่ยงระยะสั้นของผู้นำทั่วโลก

.

จากการสำรวจความเสี่ยงโลก (GRPS) 2026 ชี้ให้เห็นความจริงที่น่าตกใจเกี่ยวกับลำดับความสำคัญของโลกที่เปลี่ยนไป ในระยะสั้นเพียง 2 ปีข้างหน้า (ค.ศ. 2028) ความขัดแย้งทางภูมิเศรษฐศาสตร์ ได้ทะยานขึ้นมาเป็นความเสี่ยงอันดับหนึ่งของโลก ตามมาด้วยวิกฤตความเชื่อมั่นจากการบิดเบือนข้อมูลและข้อมูลเท็จและการแบ่งขั้วในสังคม ปรากฏการณ์นี้สะท้อนว่าโลกกำลังกังวลกับสงครามปากท้องและอุดมการณ์ จนบดบังภัยเงียบอย่าง "สภาพอากาศสุดขั้ว" ซึ่งเคยครองอันดับ 2 มาตลอดสองปีซ้อน แต่ในปี 2026 นี้ กลับร่วงลงไปอยู่อันดับที่ 4 ขณะที่ความเสี่ยงสำคัญอื่น ๆ อย่าง "มลพิษ" ก็ร่วงลงมาอยู่อันดับที่ 9 ตามด้วยความกังวลเรื่อง ความขัดแย้งด้วยกำลังระหว่างรัฐ ความไม่มั่นคงทางไซเบอร์ ความเหลื่อมล้ำ การละเมิดสิทธิมนุษยชน และการอพยพย้ายถิ่นฐานที่เข้ามายึดพื้นที่ความกังวลใน 10 อันดับแรกของโลก

.

แต่ภาพความจริงที่ไม่อาจปฏิเสธได้ก็ปรากฏขึ้นอีกครั้ง ในความเสี่ยงโลกระยะยาว 10 ปี (ภายในปี ค.ศ. 2036) ความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมกลับมาทวงคืนอันดับความรุนแรงสูงสุด โดยมี "สภาพอากาศสุดขั้ว" เป็นผู้นำอันดับหนึ่ง ตามมาด้วย การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพและการล่มสลายของระบบนิเวศ และการเปลี่ยนแปลงเชิงวิกฤตของระบบโลก ในสามอันดับแรก ส่วนอันดับที่เหลือถูกยึดครองโดยการบิดเบือนข้อมูลและข้อมูลเท็จ ผลกระทบด้านลบจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ การขาดแคลนทรัพยากรธรรมชาติ ความเหลื่อมล้ำ ความไม่มั่นคงทางไซเบอร์ การแบ่งขั้วในสังคม และปิดท้ายด้วยปัญหามลพิษ ที่ยังคงเรื้อรัง ความน่ากังวลที่สุดในรายงานปีนี้คือสภาวะ Climate Fatigue หรือความเหนื่อยล้าต่อปัญหาสภาพภูมิอากาศ เมื่อเปรียบเทียบข้อมูลย้อนหลัง 3 ปี พบว่าความเสี่ยงเชิงระบบ เช่น การเปลี่ยนแปลงเชิงวิกฤตของระบบโลก และ ความหลากหลายทางชีวภาพ ร่วงหล่นจากความสนใจในระยะสั้นไปกว่า 5-7 อันดับ ซึ่งสวนทางกับรายงานจาก UNEP 2025 ที่ระบุว่าโลกใกล้จะทะลุขีดจำกัดอุณหภูมิ 1.5 องศาเซลเซียสเข้าไปทุกที ประเด็นที่น่าจับตามองเป็นพิเศษคือความเปราะบางของ "โครงสร้างพื้นฐานที่กำลังผุพัง" (Infrastructure Endangered) ซึ่งรายงานระบุว่าเป็นระเบิดเวลาที่ซ่อนอยู่ เนื่องจากโครงสร้างพื้นฐานส่วนใหญ่ไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อรับมือกับภัยพิบัติที่รุนแรงในระดับปัจจุบัน ความล้มเหลวของระบบเพียงจุดเดียวอาจลามเป็นโดมิโนกระทบทั้งระบบไฟฟ้า น้ำประปา และการขนส่งทั่วโลก นอกจากนี้ รายงานฯ ยังชี้ให้เห็นถึงช่องว่างระหว่างวัย (Generational Gap) ที่น่าสนใจมาก โดยพบว่ากลุ่มคนรุ่นใหม่อายุต่ำกว่า 30 ปี เป็นเพียงกลุ่มเดียวที่ยังคงจัดลำดับให้มลพิษและความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมมีความเร่งด่วนสูงกว่ากลุ่มผู้บริหารรุ่นใหญ่ที่มุ่งเน้นเรื่องเศรษฐกิจและการเมือง ความแตกต่างนี้อาจกลายเป็นชนวนเหตุของการแบ่งขั้วในสังคมที่รุนแรงขึ้นในอนาคต

.

โลกในปี 2026 กำลังเดิมพันความมั่นคงระยะยาวกับความอยู่รอดระยะสั้น บทสรุปของรายงานฯ ปี 2026 จึงเป็นคำเตือนที่เสียงดังกว่าปีก่อน ๆ การที่อันดับความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมลดลงไม่ได้หมายความว่าโลกปลอดภัยขึ้น แต่หมายถึงโลกกำลังขาดสมาธิ ในการรับมือกับวิกฤตที่ใหญ่ที่สุดของมนุษยชาติ หากเรายังติดอยู่ในกับดักการแข่งขันทางภูมิศาสตร์เศรษฐกิจ เราอาจก้าวข้าม "จุดพลิกผัน" (Tipping Points) ของระบบนิเวศโดยไม่มีโอกาสได้เตรียมการตั้งรับ

.

SOURCE : World Economic Forum Global Risks Perception Survey 2025-2026. https://www.weforum.org/publica.../global-risks-report-2026/